اگر خودروی اتوماتیک دارید، این ۵ کار را انجام ندهید
اگر خودروی اتوماتیک دارید، این ۵ کار را انجام ندهید
دوشنبه، ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
مسلما تعویض خودروی دنده‌ای و جایگزین کردن آن با مدل اتوماتیک رانندگی را ساده‌تر می‌کند، اما به این معنی نیست که همان عادت‌های قبل در رانندگی با خودرو دنده‌ای را می‌توانید در راندن خودروی اتوماتیک داشته باشید. بعضی از عادت‌های رانندگی با خودروی دنده‌ای در خودروهای اتوماتیک نه‌تنها کاربردی ندارند، بلکه می‌توانند به قطعات خودرو، به‌خصوص گیربکس، آسیب بزنند.
عملکرد انواع گیربکس اتوماتیک برای تعویض دنده و انتقال نیروی موتور به چرخ‌ها، به مجموعه‌ای از قطعات مختلف و هماهنگ با یکدیگر متکی است. به همین دلیل، اگر می‌خواهید خودرو عملکرد خوبی داشته باشد و هزینه‌های تعمیر سنگین روی دستتان نگذارد، بهتر است چند عادت را کنار بگذارید.
۱. رانندگی با هر دو پا
استفاده هم‌زمان از هر دو پا برای پدال‌ها، چه در خودروی دنده‌ای و چه اتوماتیک، عادت خوبی نیست. وقتی هر دو پا روی پدال‌ها قرار دارند، ممکن است در یک موقعیت اضطراری به‌اشتباه پدال گاز یا ترمز را فشار دهید. بهتر است در خودروی اتوماتیک فقط از پای راست استفاده کنید. این پا هم وظیفه ترمز گرفتن و هم گاز دادن را بر عهده دارد. طبیعتاً نیازی نیست گاز و ترمز را هم‌زمان فشار دهید.
اگر به‌طور اتفاقی هر دو پدال را با هم فشار دهید، به‌خصوص در خودروهای اتوماتیک، سیستم ترمز می‌تواند بر فرمان گاز غلبه کند و خودرو را به‌سرعت متوقف کند. چنین توقف ناگهانی‌ای ممکن است باعث وارد شدن ضربه به سرنشینان شود، به‌خصوص اگر کمربند ایمنی بسته نشده باشد.
بنابراین، پای راست برای گاز و ترمز است و پای چپ که در خودروهای دنده‌ای بیشتر درگیر کلاچ بود، در خودروی اتوماتیک عملاً می‌تواند استراحت کند.
۲. حرکت در حالت خلاص
اول باید مفهوم حرکت در حالت خلاص را روشن کنیم. در این حالت، خودرو بدون درگیر بودن دنده حرکت می‌کند. بعضی راننده‌ها به‌خصوص هنگام پایین آمدن از سراشیبی، با این تصور که سوخت کمتری مصرف می‌شود دنده را روی N می‌گذارند و اجازه می‌دهند خودرو بدون فشردن گاز به حرکت ادامه دهد. این کار در خودروی اتوماتیک ایده خوبی نیست.
وقتی خودرو در حالت خلاص حرکت می‌کند، کنترل شما روی آن کمتر می‌شود و در شرایطی که ناگهان مانعی جلوی خودرو قرار بگیرد، ممکن است واکنش به آن مانع سخت‌تر شود. همچنین اگر خودرو از مسیر خود منحرف شود، احتمال دارد مجبور شوید برای کنترل آن فشار بیشتری به ترمز یا ترمز دستی وارد کنید.
از طرف دیگر، برخلاف تصور رایج، خلاص کردن خودرو لزوماً به معنای صفر شدن مصرف سوخت نیست. در آزمایش‌هایی که روی خودروهای اتوماتیک انجام شده، مشخص شده که حتی هنگام حرکت در حالت خلاص، موتور و چرخ‌ها همچنان در حال چرخش هستند و خودرو همچنان به مقداری سوخت نیاز دارد.
از طرفی، کار کردن این قطعات در شرایط نامناسب می‌تواند باعث فرسودگی زودتر آن‌ها شود. در نتیجه، حرکت در حالت خلاص نه‌تنها مزیت قابل‌توجهی ندارد، بلکه ممکن است در بلندمدت به خودرو آسیب بزند.
۳. اجازه دادن به ورود آب به گیربکس اتوماتیک
گیربکس اتوماتیک برای تعویض دنده و انتقال نیروی موتور به چرخ‌ها به سیستم پیچیده‌ای از قطعات و روغن مخصوص گیربکس متکی است. بنابراین نگهداری درست از آن اهمیت زیادی دارد. آب می‌تواند از راه‌های مختلف وارد این سیستم شود؛ برای مثال، قرار گرفتن طولانی‌مدت خودرو در آب یا سیلاب، رانندگی در شرایط نامناسب یا وجود نشتی در بخش‌هایی از خودرو.
روغن گیربکس یک ماده روان‌کننده است که در انتقال نیرو، کنترل دما و محافظت از قطعات داخلی گیربکس هم نقش دارد. اگر آب وارد گیربکس شود، عملکرد هیدرولیکی سیستم تحت تأثیر قرار می‌گیرد و در موارد شدید، خودرو حتی ممکن است نتواند به‌درستی حرکت کند.
ترکیب آب و روغن گیربکس همچنین می‌تواند باعث زنگ‌زدگی و خوردگی قطعات فلزی داخل گیربکس شود. در یک آزمایش عملی، مشاهده شده که پس از ترکیب آب و روغن گیربکس، آب در قسمت پایین جمع می‌شود و روغن روی آن قرار می‌گیرد. با مخلوط شدن شدید، روغن حالتی شبیه یک مایع شیری و قرمز پیدا می‌کند و دیگر نمی‌تواند مانند روغن سالم در برابر حرارت و اصطکاک مقاومت کند.
به زبان ساده، ورود آب به گیربکس موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. اگر احتمال می‌دهید آب وارد گیربکس شده، بهتر است خودرو را در اولین فرصت بررسی کنید.
۴. شتاب‌گیری شدید
فشار دادن ناگهانی و شدید پدال گاز یکی از عادت‌هایی است که می‌تواند فشار زیادی به خودرو وارد کند. بعضی راننده‌ها برای شتاب گرفتن سریع، سبقت یا حتی نمایش قدرت خودرو این کار را انجام می‌دهند، اما هر بار شتاب‌گیری شدید، بار زیادی به مجموعه انتقال قدرت وارد می‌کند.
با فشردن ناگهانی گاز، موتور، گیربکس، مبدل گشتاور، دیفرانسیل، چرخ‌ها و حتی تایرها باید در مدت کوتاهی نیروی زیادی را تحمل کنند. حتی خودروهای اسپرت و قدرتمند که برای تحمل فشار بالا ساخته شده‌اند نیز هنگام شتاب‌گیری شدید تحت فشار قابل‌توجهی قرار می‌گیرند.
افزایش ناگهانی اصطکاک و گشتاور می‌تواند فرسایش لاستیک‌ها را بیشتر کند و فشار زیادی به قطعات موتور و گیربکس وارد شود. قطعاتی مثل پیستون‌ها و یاتاقان‌ها نیز در چنین شرایطی باید بار بیشتری را تحمل کنند.
بنابراین اگر دلیل خاصی برای شتاب‌گیری شدید ندارید، بهتر است پدال گاز را به‌آرامی فشار دهید. این کار هم به سلامت قطعات کمک می‌کند و هم معمولاً رانندگی نرم‌تر و کنترل‌شده‌تری به همراه دارد.
۵. بی‌توجهی به تعویض روغن گیربکس
روغن گیربکس یکی از مهم‌ترین بخش‌های نگهداری یک خودروی اتوماتیک است. این روغن علاوه بر روان‌کاری قطعات متحرک، به خنک شدن گیربکس و محافظت از قطعات و آب‌بندی‌های داخلی آن کمک می‌کند.
گیربکس هنگام کار گرمای زیادی تولید می‌کند و اصطکاک مداوم بین قطعات نیز باعث فرسایش می‌شود. روغن مناسب بخشی از این گرما را دفع می‌کند و اجازه نمی‌دهد قطعات بیش از حد تحت فشار قرار بگیرند. اما با این حال، تعویض روغن گیربکس معمولاً به اندازه تعویض روغن موتور مورد توجه قرار نمی‌گیرد. در حالی که روغن گیربکس هم به مرور زمان خاصیت خود را از دست می‌دهد و باید طبق برنامه‌ای که سازنده خودرو تعیین کرده، بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.
برای نمونه، تویوتا برای برخی خودروهای اتوماتیک بازه‌ای حدود ۶۰ تا ۱۰۰ هزار مایل را برای تعویض روغن گیربکس پیشنهاد کرده است. البته این عدد برای همه خودروها یکسان نیست و عواملی مثل نوع گیربکس، شرایط آب‌وهوایی، میزان ترافیک و سبک رانندگی می‌توانند روی زمان مناسب تعویض روغن تأثیر بگذارند.
نشتی روغن هم مسئله مهمی است. پایین آمدن سطح روغن می‌تواند به گیربکس حتی بهترین مدل‌ها مانند بهترین گیربکس ماشین چینی آسیب بزند، بنابراین اگر متوجه نشتی شدید، بهتر است آن را جدی بگیرید.
نشانه‌هایی مثل سخت جا رفتن دنده‌ها، صدای غیرعادی یا صدای ساییده شدن قطعات، تأخیر در شتاب‌گیری و عملکرد نامنظم گیربکس می‌توانند هشداری باشند که باید وضعیت روغن و خود گیربکس بررسی شود. در نهایت، مقدار، نوع و زمان تعویض روغن برای هر خودرو متفاوت است. به‌عنوان مثال، اگر یکی از خودروهای KMC را دارید، برای تهیه روغن گیربکس خودروهای KMC بهترین کار این است که به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید یا از نمایندگی و تعمیرکار متخصص درباره مشخصات دقیق خودروی خودتان سؤال کنید. رعایت همین نکته ساده می‌تواند به افزایش عمر گیربکس کمک کند و جلوی بسیاری از تعمیرات پرهزینه را بگیرد.
سوالات متداول
۱. آیا می‌توان هنگام حرکت، دنده را از D به N تغییر داد؟
بهتر است این کار را انجام ندهید، مگر در شرایطی که سازنده خودرو صراحتاً آن را مجاز دانسته باشد. تغییر مداوم بین D و N هنگام حرکت می‌تواند فشار غیرضروری به گیربکس وارد کند و در طولانی‌مدت باعث فرسودگی برخی قطعات شود.
۲. آیا ماندن طولانی‌مدت در ترافیک به گیربکس اتوماتیک آسیب می‌زند؟
ترافیک سنگین به‌خودی‌خود برای گیربکس خطرناک نیست، اما توقف و حرکت مداوم، گرمای بیشتری تولید می‌کند و فشار بیشتری به سیستم انتقال قدرت وارد می‌شود. در چنین شرایطی، سالم بودن روغن گیربکس و سیستم خنک‌کاری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۳. آیا می‌توان خودروی اتوماتیک را در حالت D در حالت توقف طولانی نگه داشت؟
اگر توقف فقط چند دقیقه طول می‌کشد، معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند و می‌توانید خودرو را در حالت D نگه دارید و پدال ترمز را فشار دهید. اما در توقف‌های طولانی‌تر، بهتر است طبق توصیه سازنده خودرو از حالت N یا P استفاده کنید تا فشار و گرمای غیرضروری به گیربکس وارد نشود.
۴. آیا استفاده از حالت P قبل از کشیدن ترمز دستی به گیربکس آسیب می‌زند؟
اگر خودرو را روی شیب پارک می‌کنید، بهتر است ابتدا ترمز دستی را فعال کنید و بعد دنده را روی P قرار دهید. این کار کمک می‌کند وزن خودرو روی قفل پارک گیربکس نیفتد و هنگام خارج کردن دنده از حالت P، فشار و گیرکردن کمتری احساس شود.
